ห้องครัวที่สะอาดปลอดภัย

ห้องครัวที่าสะอาดปลอดภัย

    ครัวทุกแห่งไม่ว่าขนาดเล็กหรือใหญ่ ต้องแบ่งพื้นที่ทำงานเป็นสัดส่วน ได้แก่ ส่วนเก็บอาหาร ส่วนล้าง และส่วนปรุงอาหาร ต้องใช้เครื่องใช้ในครัวและพื้นที่ในครัวให้สะอาดตลอดเวลา เพื่อช่วยให้เตรียมอาหารได้อย่างสะดวก รวดเร็วและปลอดภัย
    ข้อเสนะแนะในการใช้ห้องครัวอย่างปลอดภัย มีดังนี้
    ๑. เก็บเครื่องครัวที่มีขนาดใหญ่ ไว้ในส่วนล่างของตู้เก็บภาชนะ
    ๒. เลือกขนาดมีดให้เหมาะสมกับการใช้งาน
    ๓. เช็ดพื้นห้องครัวให้แห้งและสะอาดอยู่เสมอ
    ๔. ศึกษาคู่มือการใช้เครื่องไฟฟ้าและเครื่องมือต่างๆให้เข้าใจก่อนใช้งานเพิ่อลดการอุบัติเหตุ
    ๕. ก่อนใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าควรตรวจความเรียบร้อยของสายไฟและเช็ดมือให้แห้งก่อนเสียบปลั๊กไฟ
    ๖. ใช้ผ้าจับของร้อนช่วยในการจับหูหม้อเมื่อยกลงจากเตา เพื่อปกกันไม่ให้มือพองหรือหม้อหลุดมือ
    ๗. เก็บน้ำยาและอุปกรณ์ทำความสะอาดให้พ้นมือเด็ก
    ๘. ควรติดตั้งตู้อุปกรณ์และยา

มาตรฐานกับชีวิตประจำวันและมาตรฐานสากล

มาตรฐานกับชีวิตประจำ

    การดำเนินชีวิตประจำวันในทุกวันนี้ต้องเข้าไปเกี่ยวข้องกับมาตรฐาน เราจึงต้องเรียนรู้เพื่อให้เป็นผู้บริโภคหรือผู้ผลิตที่ฉลาดเลือกซื้อ เลือกใช้ เลือกผลิตสินค้าผู้อุปโภคบริโภคที่มีคุณภาพได้มาตรฐาน เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีกว่า
    สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) กระทรวงอุตสาหกรรมเป็นสถาบันมาตรฐานแห่งชาติ ดำเนินการด้านมาตรฐานเพื่อคุ้มครองโลก รักษาสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ พัฒนาอุตสากรรมให้สามารถแข่งขันกับต่างประเทศในตลาดโลกได้และสร้างธรรมเนียมซื้อขาย โดยมาตรฐานที่ สมอ. กำหนดขึ้นได้แก่
    ๑. มาตรฐานระดับชุมชน ได้แก่ มาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน (มผช.) สมอ. ได้กำหนดขึ้น เพื่อรับรองผลิตภัณฑ์ที่ผลิตขึ้นในท้องถิ่น ชุมชน แลละผลิตภัณฑ์ตามโครงการหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ (OTOP)
    ๒. มาตรฐานระดับประเทศ ได้แก่ มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.) ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ที่ มอก. ให้การรับรองควบคุมมาตรฐานผลิตภัณฑ์ที่ใช้ในชีวิตประจำวัน ทั้งเครื่องอุปโภคและบริโภค

มาตรฐานสากล

   สมอ. ได้ร่วมกำหนดมาตรฐานกับองค์กรสากลที่สำคัญ เช่น องค์กรมาตรฐานระหว่างประเทศ (ISO) ระบบมาตรฐานสากลที่ สมอ. ร่วมกำหนด เช่น ระบบบริหารงานคุณภาพ ISO 9000 ระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO 14000 และระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัยมอก.๑๘๐๐๐

เครื่องหมายอาหารที่ปลอดภัย

เครื่องหมายที่แสดงถึงอาหารที่ปลอดภัย

๑. อาหารปลอดภัย ร้านอาหารที่จำหน่ายอาหารสด ไม่ว่าจะอยู่ในตลาดสดหรือห้างสรรพสินค้าหากในอาหารไม่พบสารปนเปื้อนของสารต้องห้าม กระทรวงสาธารณสุขจะมอบสัญลักษณ์"อาหารปลอดภัย"เป็นพื้นสีขาว โดยจะตรวจเดือนละครั้ง ติดต่อกกัน ๓ ครั้ง ถ้าไม่พบสารต้องห้ามจะได้รับป้ายทอง จากนั้นจะมีการตรวจติดตามทุก ๖ เดือน
๒. อาหารสะอาด รสชาติอร่อย สถานที่ประกอบอาหารสำเร็จรูปที่มีการดูแลสถานที่เตรียมปรุงอาหาร และถานที่รับประทานอาหารได้ถูกสุขลักษณะ ดูแลความสะอาด ดูแลความเหมาะสมของอาหาร สารปรุงแต่ง น้ำ น้ำแข็ง เครื่องดื่ม ภาชนะ อุปกรณ์ ห้องน้ำ ห้องส้วม รวมถึงสุขอนามัยของผู้ปรุง ผู้เสิร์ฟอาหารและการดูแลกำจัดขยะ ของเสีย ตลอดจนผ่านการตรวจสอบความสะอาดของอาหาร ภาชนะ และมือ โดยชุดตรวจหาโคลิฟอร์ม แบคทีเรีย โดยต้องผ่านเกณฑ์ไม่น้อยกว่าร้อยละ ๙๐ จึงจะได้รับป้ายสัญลักษณ์นี้ติดที่ร้าน มีอายุการรับรอง ๑ ปี
ร้านอาหาร Clean Food Good Taste
ข้อสังเกต ๙ ข้อ ในการเลือกดูร้านที่ถูกสุขลักษณะ คือ
๑. ต้องแสดงใบอนุญาตหรือหนังสือรับรองการประกอบอาหารในที่ที่เห็นได้ง่าย
๒. สภาพทั่วไปของร้านต้องสะอาด เรียบร้อย
๓. เครื่องปรุงรส มีเครื่องหมายรับรองของราชการ บรรจุในภาชนะที่มีฝาปิดมิดชิด
๔. อาหารที่ปรุงสำเร็จแล้วต้องใส่ไว้ในภาชนะที่สะอาดหรือในตู้ที่มิดชิด
๕. ผักสด น้ำดื่ม น้ำแข้ง ต้องสะอาด ไม่มีกลิ่นเหม็น
๖. ภาชนะที่ใช้ต้องไม่มีฝุ่นละออง ไม่มีคราบไขมัน ล้างและเก็บในที่ที่สะอาด
๗. ห้องน้ำต้องสะอาดและมีอ่างล้างมือพร่อมสบู่
๘. ต้องไม่มีสัตว์หรือแมลงนำเชื้อโรค
๙. คนขาย คนปรุง ต้องแต่งตัวสะอาด มีหมวกคลุมผม และบริการที่ดี
๓. อาหารแปรรูป เครื่องหมาย อย. จะติดอยู่บนฉลากผลิตภัณฑ์อาหารแปรรูปที่ผ่านขุันตอนการตรวจสอบความเหมาะสมของสถานที่ตั้ง อาคารผลิต เครื่องมือ เครื่องจักร อุปกรณ์ในการผลิต การควบคุมการผลิต การสุขภิบาลโรงงาน การบำรุงรักษา การทำความสะอาด และบุคลากรในการผลิตให้เป็นไปตามเกณฑ์ในหารผลิตอาหาร

แบบทดสอบก่อนเรียน

http://goo.gl/8a2FJz

หลักการเลือกซื้ออาหารที่ถูกสุขลักษณะ

การเลือกซื้อเครื่องปรุงอาหาร

การเลือกซื้อเครื่องปรุงอาหารควรคำนึงถึงความสะอาด ปลอดภัย ได้มาตรฐาน โดยต้องสังเกตจากลักษณะทั่วไป ดังนี้
๑.ภาชนะบรรจุต้องสะอาด ปิดสนิท
๒.ถ้าเป็นอาหารกระป๋องก็ต้องอยู่ในสภาพดี เรียบร้อยทั้งฝาและก้นกระป๋อง
๓.มีฉลากที่แสดงชื่อของเครื่องปรุงรสอาหาร น้ำหนักสุทธิ ปริมาณสุทธิ เครื่องหมาย อย. หรือ มอก. ชื่อสถานที่ผลิต วันผลิต วันหมดอาหาร
๔.สภาพอาหารต้องสะอาด ไม่มีตะกอน
๕.ไม่ควรซื้อเครื่องปรุงที่แบ่งขาย

การเลือกซื้ออาหารที่พร้อมปรุง

สำหรับแม่บ้านที่มีเวลาน้อย ไม่สะดวกในการปรุงอาหารด้วยตนเอง ควรสังเกตสิ่งต่อไปนี้๑.ฉลาก ต้องมีชื่ออาหาร ชื่อและสถานที่ตั้งของผู้ผลิต วันที่ผลิต คำแนะนำในการเก็บรักษา๒.ภาชนะบรรจุต้องสะอาด ได้มาตรฐานไม่มีรอยฉีกขาด๓.สังเกตลักษณะของอาหาร ผักหรือเนื้อสัตว์จะต้องอยู่ในสภาพดีตามลักษณะของอาหารนั้นๆ ไม่มีกลิ่นเหม็น ผักสดไม่เหี่ยวเฉา๔.จักวางในตู้แช่เย็น ควรอยู่ในอุณภูมิต่ำกว่า ๗ องศา เลือกที่ผลิตใหม่ๆหรือบรรจุไม่เกิน ๓ วัน๕.ล้างให้สะอาดก่อนจะนำมาปรุง และระหว่างรอการปรุงควรใส่ตู้เย็นไว้ก่อน

การประกอบอาหาร

หลักการเลือกซื้ออาหารที่ถูกสุขลักษณะ

     การเลือกซื้ออาหารเป็นเรื่องที่ต้องพึงระวังและใส่ใจเป็นพิเศษ ไม่ว่าจะเป็นอาหารสด อาหารแห้ง อาหารกระป๋อง อาหารปรุงสำเร็จ นม สารปรุงแต่งอาหาร หลักง่ายๆในการซื้ออยู่ ๓ ข้อ เรียกว่า ๓ ป. ดังนี้
ป. ที่ ๑ คือ ปลอดภัย เป็นข้อแรกที่ต้องคำนึงถึง ควรซื้อที่ได้มาตรฐาน สะอาด ปลอดภัย
ป. ที่ ๒ คือ ประโยชน์ ต้องให้คุณค่าสารอาหารครบถ้วน ปริมาณเพียงพอเหมาะกับความต้องของคนในครอบครัว
ป. ที่ ๓ คือ ประหยัด ควรเลือซื้ออาหารตามฤดูหรือผลิตเองในท้องถิ่นนั้นๆ

การเลือกอาหาร

การเลือกอาหารมาบริโภคต้องคำนึงถึงแหล่งที่มา การขนส่งจากแหล่งผลิตไปสู่แหล่งจำหน่าย

การเลือกซื้ออาหารแบ่งตามประเภทอาหารได้ ๓ ประเภท คือ

๑. ประเภทอาหารสด

๑.๑ ผักและผลไม้ ต้องเลือกซื้อตามฤดูกาลที่สด มีลักษณะเหมาะสมกับพันธุ์ของผักและผลไม้

๑.๒ เนื้อสัตว์ ต้องมาจากโรงฆ่าสัตว์ที่มีสัตวแพทย์ควบคุม เนื้อวัวต้องมีสีแดงสด เนื้อหมูควรมีสีชมพู

๑.๓ เป็ด ไก่ ควรเลือกซื้อจากแหล่งเลี้ยงและชำแหละที่สะอาดถูกหลักอนามัย

๑.๔ ไข่ ไข่สดจะมีเปลือกสะอาด ลูบเปลือกไข่แล้วจะรู้สึกสากมือไม่ลื่น

๑.๕ ปลา เหงือกของปลาจะมีสีแดงสด ครีบของเหงือกปิดสนิท ไม่มีเมือกใต้ท้อง ไม่มีกลิ่น ตาใส เกล็ดเป็นมัน สดใส ไม่แห้งแและเนื้อแน่น

๑.๖ กุ้ง หางและครีบของกุ้งต้องไม่เปลี่ยนเป็นสีชมพู ยกเว้นกุ้งบางชนิด

๑.๗ หอย หอยที่สดฝาจะปิดสนิท ไม่มีกลิ่นเหม็นเน่า เปลือกไม่มีเมือกและไม่สกปรก

๒. ประเภทอาหารแห้ง

อาหารประเภทนี้ต้องเก็บไว้ในภาชนะที่สะอาด อาหารแห้งที่ดีต้องไม่ชื้น ไม่มีเชื้อรา ไม่มีกลิ่นเหม็นหืน สีและสภาพปกติ

๓. ประเภทอาหารกระป๋อง

ต้องมีฉลากปิดข้างกระป๋องให้เรียบร้อย ไม่บุบหรือโปร่งบวม ไม่มีสนิม ตะเข็บรอยพับข้างกระป๋องเรียบร้อย

การประกอบอาหาร

บทเรียนนี้สอดคล้องกับหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑
มาตรฐาน ง ๑.๑ เข้าใจการทำงาน มีความคิดสร้างสรรค์ มีทักษะกระบวนการทำงาน ทักษะการจักการ ทักษะ        กระบวนการแก้ปัญหา ทักษะการทำงานร่วมกัน และทักษะการแสวงหาความรู้ มีคุณธรรมและลักษณะนิสัยในการทำงาน มีจิตสำนึกในการใช้พลังงาน ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมเพื่อการดำชีวิตและครอบครัว

ตัวชี้วัด : สิ่งที่นักเรียนพึงรู้และปฏิบัติ

             (๕) มีทักษะในการแสวงหาความรู้เพื่อดำรงชีวิต

สาระในการเรียนรู้

  ๑. หลักการเลือกซื้ออาหารที่ถูกสุขลักษณะ

  ๒. การปรุงอาหาร

  ๓. การเก็บอาหาร

  ๔. การดัดแปลงอาหาร